Odwodnienie parkingu liczy się z trzech rzeczy. Powierzchnia zlewni, spadki nawierzchni, natężenie deszczu miarodajnego. Dopiero z nich wychodzi, ile potrzeba wpustów, jak głębokie mają być osadniki i jaką klasę zwieńczeń dobrać.
Większość problemów z odwodnieniem placu nie bierze się z wadliwych materiałów, tylko z decyzji podjętych przy projekcie. Za mało wpustów, za płytki osadnik, zwieńczenie B125 tam, gdzie wjeżdża betoniarka.
Od czego zacząć planowanie odwodnienia parkingu i placu?
Planowanie zaczyna się od odbiornika wód opadowych, a dopiero potem liczy się zlewnię i sprawdza spadki. Z tych trzech danych wynika liczba wpustów, średnice studni i głębokość wykopu. Kolejność ma znaczenie. Odbiornik ustalony na końcu oznacza zwykle przeprojektowanie.
- Odbiornik wód opadowych
Kanalizacja deszczowa, studnia chłonna albo rów. Od niego zależą średnice studni, głębokość wykopu i wymagania podczyszczania. Warunki od gestora sieci (zarządcy kanalizacji, do której się podłączasz) miej przed rysowaniem projektu, nie po. - Powierzchnia zlewni i rodzaj nawierzchni
Ilość wody, którą trzeba odprowadzić, zależy od powierzchni zlewni, współczynnika spływu (części opadu, która spływa po nawierzchni zamiast wsiąkać) i natężenia deszczu miarodajnego, czyli ilości opadu na jednostkę powierzchni w jednostce czasu, przyjmowanej do obliczeń dla deszczu o określonym prawdopodobieństwie wystąpienia. Beton i asfalt oddają praktycznie cały opad, a kostka z fugami i kruszywo część rozsączają. Zlewnię licz po obrysie faktycznego spływu, nie po granicy działki. Dach hali czy skarpa nachylona w stronę placu też zasilają wpusty. Zasady wymiarowania kanalizacji deszczowej opisuje norma PN-EN 752, a wartości natężenia deszczu przyjmuje projektant dla założonego prawdopodobieństwa wystąpienia opadu. - Spadki nawierzchni
Minimum to 0,5%, w praktyce projektuje się 1-2% na nawierzchniach utwardzonych. Poniżej minimum woda stoi w koleinach nawet przy poprawnie rozmieszczonych wpustach.
Gdzie rozmieścić wpusty i studzienki deszczowe na placu?
Wpusty rozmieszcza się w punktach zbiegu spadków, a nie w równej siatce. Orientacyjnie przyjmuje się jeden wpust na 200-400 m² powierzchni utwardzonej, czyli na parkingu 1000 m² wychodzą zwykle 3-5 wpustów, zależnie od spadków i natężenia deszczu miarodajnego. Ostateczną liczbę potwierdza projektant, bo przy jednym kierunku spadku i długich odcinkach spływu wpustów potrzeba więcej niż przy podziale placu na kilka mniejszych zlewni.
W zamówieniach te dwie rzeczy najczęściej się mylą. Wpust, czyli studzienka ściekowa, przyjmuje wodę z nawierzchni przez kratkę i ma średnicę Ø 500 mm. Studnia zbiorcza łączy przykanaliki z kilku wpustów, daje dostęp do czyszczenia sieci i buduje się ją z kręgów Ø 1000 lub Ø 1200 mm.
Wpusty ustawia się w pięciu miejscach:
- punkty niskie nawierzchni, czyli miejsca, do których zbiegają się spadki; tu wpust jest obowiązkowy,
- linie krawężników, wzdłuż których woda płynie rynienką i tam warto ją przechwycić,
- strefy wjazdów i bram, żeby woda z placu nie wypływała na drogę publiczną,
- miejsca zmiany spadku, bo załamania niwelety zatrzymują spływ,
- granica z terenem wyżej położonym, gdzie skarpa lub sąsiednia utwardzona powierzchnia dokłada wodę do zlewni.
Z realizacji wiem, że dwa wpusty mniej to oszczędność kilkuset złotych a jeden dzień stojącej wody na placu manewrowym potrafi wstrzymać ruch pojazdów u inwestora. Przy wartościach granicznych lepiej dołożyć wpust, niż liczyć, że spadek „da radę”.
Jak dobrać kratki ściekowe i włazy do natężenia ruchu?
Klasę zwieńczenia dobiera się do faktycznego obciążenia w danym miejscu placu. Na parkingach dla samochodów osobowych stosuje się zwieńczenia klasy B125 lub C250, a na drogach i wjazdach klasy D400. Klasy i miejsca zabudowy określa norma PN-EN 124-1:2015, która zastąpiła wcześniejszą PN-EN 124:2000.
| Klasa | Obciążenie próbne | Przeznaczenie | Gdzie na placu |
|---|---|---|---|
| A15 | 15 kN | Ruch pieszy i rowerowy | Chodniki, opaski wokół budynku, tereny zielone |
| B125 | 125 kN | Ruch samochodów osobowych | Stanowiska postojowe, parkingi osiedlowe |
| C250 | 250 kN | Strefy przykrawężnikowe | Wpusty przy krawężnikach – pas maks. 0,5 m w stronę jezdni i maks. 0,2 m w stronę chodnika |
| D400 | 400 kN | Jezdnie i ruch ciężarowy | Wjazdy, drogi manewrowe, place dla samochodów dostawczych i ciężarowych |
Norma wyróżnia jeszcze klasy E600 i F900, przeznaczone na place przemysłowe, doki przeładunkowe i lotniska. Na parkingach i typowych placach manewrowych nie są potrzebne. W naszej ofercie mamy włazy i zwieńczenia klas A15-D400.
Na jednym placu klasy się różnicuje i to normalna praktyka, nie oszczędność. Stanowisko postojowe pod osobówkę i wjazd, przez który codziennie wjeżdża betoniarka albo śmieciarka, to dwa różne obciążenia. Kratka ściekowa żeliwna drogowa D400 kosztuje więcej, ale na wjeździe wytrzyma to, czego B125 nie wytrzyma.
Klasę zwieńczenia dobieraj do najcięższego pojazdu, jaki tam realnie wjedzie, a nie do przeznaczenia strefy na rysunku. Studzienka ściekowa betonowa przy krawężniku parkingu obsługiwanego przez dostawców to już C250, mimo że formalnie „to tylko parking”.
Kiedy wystarczy osadnik, a kiedy potrzebny jest separator ropopochodnych?
Osadnik zatrzymuje zawiesinę mineralną i wystarcza na większości zwykłych parkingów. Separator substancji ropopochodnych dochodzi tam, gdzie wody opadowe spływają z powierzchni realnie narażonych na zanieczyszczenie paliwem lub olejem, i gdy wymaga tego pozwolenie wodnoprawne albo gestor sieci.
Studzienka deszczowa z osadnikiem – jak działa i jaka głębokość ma sens
Wpust z osadnikiem zatrzymuje piasek i zanieczyszczenia przed wprowadzeniem wody do kanalizacji, co ogranicza zamulanie sieci. Odpływ wyprowadzony jest powyżej dna studzienki, więc cięższe cząstki opadają na dno, a woda odpływa górą. Przestrzeń poniżej odpływu to właśnie osadnik.
W praktyce na parkingu wystarcza osadnik o głębokości ok. 0,5 m. Na placu manewrowym koła nanoszą piach i błoto z terenu nieutwardzonego, więc sensowne jest 0,8-1,0 m. Płytszy osadnik zapełnia się w jeden sezon i przy pierwszej ulewie przepuszcza zawiesinę dalej do sieci.
Wpusty uliczne Ø 500 produkujemy w dwóch wariantach. Monolit Ø 500/500 i Ø 500/1000 dostajesz z dnem i z gotowym przejściem szczelnym Ø 160 lub Ø 200 mm. Nie ma w nim spoiny na styku ściany z dnem, więc studzienka z osadnikiem jest szczelniejsza.
Wariant składany budujemy z kręgów Ø 500/200, Ø 500/300 i Ø 500/400 mm, z dolnym elementem z dnem. Pozwala to ustawić dowolną głębokość osadnika i dopasować wysokość studzienki do rzędnej projektowej. Przy osadniku 0,8-1,0 m na placu manewrowym składany wariant jest zwykle jedynym wyborem, bo monolity produkujemy do wysokości 1000 mm.
Kiedy przepisy wymagają separatora substancji ropopochodnych?
Separator montuje się tam, gdzie z placu spływa woda z powierzchni narażonych na kontakt z paliwem lub olejem, a odbiornik wymaga dotrzymania określonych parametrów ścieków. Odbiornikiem może być kanalizacja deszczowa, wody powierzchniowe albo grunt.
Obowiązek wynika z warunków wydanych przez gestora sieci lub z pozwolenia wodnoprawnego, a nie z automatu dla każdego parkingu. Dopuszczalne parametry wód opadowych wprowadzanych do wód lub do ziemi określa rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z 12 lipca 2019 r. Dla powierzchni szczelnych są to m.in. zawiesina ogólna do 100 mg/l i węglowodory ropopochodne do 15 mg/l.
Typowe sytuacje, w których separator wchodzi w grę:
- stacje paliw, myjnie, warsztaty i place serwisowe,
- parkingi i place manewrowe dla pojazdów ciężarowych,
- place przeładunkowe i bazy transportowe,
- duże parkingi handlowe, jeśli tak zdecyduje organ lub gestor sieci.
Warunki techniczne przyłączenia załatw przed projektem. Dołożenie separatora do gotowego projektu oznacza zmianę rzędnych, dodatkową studnię i przesunięcie kolektora. Przy odbiorze brak separatora wymaganego przez gestora blokuje uruchomienie inwestycji. Aktualne wymagania sprawdzaj u gestora sieci i w obowiązujących przepisach, bo dopuszczalne parametry bywają zmieniane.
Najczęstsze błędy przy projektowaniu odwodnienia placu utwardzonego
Awarie odwodnienia placu rzadko wynikają z wadliwych materiałów. Najczęściej biorą się z decyzji podjętych na etapie projektu i montażu. Sześć błędów, które wracają najczęściej:
- Zwieńczenie B125 na wjeździe
Skutek: pęknięta kratka po pierwszym sezonie ruchu ciężarowego, wyrwana rama i rozbita górna część studzienki. Wymiana to nie sam ruszt, tylko rozkucie nawierzchni, nowe zwieńczenie i odtworzenie asfaltu wokół.
Jak uniknąć: policz najcięższy pojazd, nie średni. - Brak osadnika albo osadnik zbyt płytki
Skutek: zamulony przykanalik (odcinek rury łączący wpust z kolektorem) i czyszczenie sieci wozem ciśnieniowym, którego dałoby się uniknąć głębszym osadnikiem.
Jak uniknąć: dobierz głębokość osadnika do ilości piasku na placu. - Spadki wykonane „na oko”, poniżej minimum
Skutek: kałuże między wpustami mimo poprawnej ich liczby, zimą lód na stanowiskach postojowych.
Jak uniknąć: kontrola niwelety (projektowanego układu wysokości nawierzchni) niwelatorem przed wykonaniem nawierzchni. Po utwardzeniu poprawka oznacza frezowanie. - Wpusty „utopione” lub wystające ponad nawierzchnię
Skutek: wystający właz zbiera uderzenia od kół i obluzowuje się w kilka miesięcy, zaniżony zbiera wodę, ale rozbija krawędź asfaltu.
Jak uniknąć: regulacja rzędnej (wysokości montażu względem nawierzchni) pierścieniami wyrównawczymi na etapie układania warstwy ścieralnej, czyli górnej warstwy asfaltu, a nie wcześniej. - Pominięcie separatora wymaganego przez gestora sieci
Skutek: brak zgody na odbiór i wstrzymanie użytkowania placu do czasu przebudowy węzła.
Jak uniknąć: warunki przyłączenia na piśmie przed projektem. - Elementy studni od kilku producentów
Skutek: kręgi, pierścienie i włazy nie spasują się wymiarowo, ekipa dopasowuje je zaprawą na budowie, a przy odbiorze brakuje kompletu deklaracji właściwości użytkowych.
Jak uniknąć: jeden dostawca na całą studnię.
Zestawienie materiałów do odwodnienia parkingu na 30 stanowisk
Parking na 30 stanowisk to ok. 750-900 m² razem z drogami manewrowymi. Przy zasadzie jeden wpust na 200-400 m² daje to 3 wpusty przy korzystnych spadkach i do 5 przy jednym kierunku spadku i długich odcinkach spływu. Poniżej szkielet przedmiaru do wstępnej wyceny.
| Element | Orientacyjna ilość | Uwaga doboru |
|---|---|---|
| Wpust uliczny Ø 500 – monolit (Ø 500/500, Ø 500/1000) lub składany (Ø 500/200, 300, 400 + element z dnem) | 3-5 szt. | Monolit przy osadniku do ok. 0,5 m i tam, gdzie zależy na szczelności. Składany przy osadniku 0,8-1,0 m – wysokość zbudujesz z kilku elementów |
| Kręgi Ø 1000-1200 na studnię zbiorczą | 2-4 szt. na studnię | Wysokość kręgu dobierz do głębokości kolektora; Ø 1200, gdy w studni schodzą się dwa kierunki |
| Kręgi Ø 800-2000 na studnię chłonną (jeśli brak kanalizacji) | wg obliczeń chłonności | Średnica wynika z przepuszczalności gruntu – decyzja projektanta, nie z reguły orientacyjnej |
| Nakrywy betonowe | 1 na studnię | Otwór dopasowany do klasy włazu |
| Pierścienie wyrównawcze 60/625, 80/625, 100/625, 120/625 lub 140/625 DIN | 2-4 szt. na studnię | Wysokość dobierz do brakującej różnicy rzędnej pod warstwę ścieralną. Zamawiaj z zapasem 1 szt. na studnię |
| Zwieńczenia B125 / C250 / D400 | 1 na każdy wpust i studnię | B125 przy stanowiskach, C250 przy krawężnikach, D400 na wjeździe i drodze manewrowej |
| Kruszywo na podbudowę i obsypkę studni | ok. 0,8-1,2 m³ na studnię | Mieszanka żwirowa lub tłuczeń, zagęszczane warstwami |
Ilości są orientacyjne. Służą do wstępnej wyceny i nie zastępują przedmiaru z projektu.
Kręgi, pierścienie, nakrywy i wpusty z jednej produkcji spasowują się bez dopasowywania zaprawą, a włazy żeliwne dobieramy do nich wymiarem i klasą. Produkujemy je od 1928 roku, z kruszywa płukanego, i każdą partię sprawdzamy przed wysyłką. Cały komplet jedzie na budowę jednym transportem, z deklaracjami właściwości użytkowych w jednej kopercie.
Odwodnienie parkingu – najczęstsze pytania i odpowiedzi
Orientacyjnie jeden wpust przypada na 200-400 m² powierzchni utwardzonej, czyli na typowym parkingu 800 m² wychodzą 2-4 wpusty. Widełki są szerokie, bo liczba zależy od układu spadków i natężenia deszczu miarodajnego. Ostateczną liczbę wpustów na parkingu ustala projektant na podstawie obliczeń zlewni.
Monolit to jeden odlew ze ścianą i dnem, bez spoiny na styku, więc studzienka z osadnikiem jest szczelniejsza. Produkujemy go w wysokościach 500 i 1000 mm, z przejściem szczelnym Ø 160 lub Ø 200 mm. Wpust składany buduje się z kręgów Ø 500/200, 300 i 400 mm, co pozwala ustawić dowolną głębokość osadnika i dopasować wysokość do rzędnej projektowej.
Minimum dwa razy w roku, wiosną po zejściu zimowego piasku i jesienią po opadnięciu liści, oraz dodatkowo po każdym deszczu nawalnym. Na placach manewrowych i przy terenach nieutwardzonych osadniki zapełniają się szybciej i przeglądy warto robić co kwartał. Zaniedbana eksploatacja kończy się zamuleniem kanalizacji.
Na stanowiskach postojowych dla samochodów osobowych wystarcza klasa B125, a w pasie przykrawężnikowym stosuje się C250. Na wjazdach, drogach manewrowych i wszędzie tam, gdzie wjeżdżają pojazdy ciężarowe, potrzebna jest klasa D400 według normy PN-EN 124-1:2015. Klasę dobiera się do najcięższego pojazdu w danym miejscu.
Tak, jeśli grunt jest przepuszczalny, a poziom wód gruntowych odpowiednio niski. Wody z parkingu wymagają wcześniejszego podczyszczenia w osadniku, a przy powierzchniach narażonych na zanieczyszczenia ropopochodne również w separatorze. Zasady doboru i budowy studni chłonnej opisujemy w osobnym artykule.
Odwodnienie parkingu – co zapamiętać z tego poradnika?
Odwodnienie parkingu zaczyna się od powierzchni zlewni, spadków nawierzchni i natężenia deszczu miarodajnego. Bez tych trzech liczb dobór wpustów jest zgadywanką. Wpusty rozmieszcza się w punktach niskich, przy krawężnikach i na wjazdach, orientacyjnie jeden na 200-400 m² powierzchni utwardzonej.
Zwieńczenia dobiera się do strefy ruchu według PN-EN 124-1:2015. B125 i C250 na parkingu, D400 na wjazdach i drogach manewrowych. Osadnik zatrzymuje piasek i chroni kanalizację przed zamuleniem, a separator ropopochodnych wchodzi tam, gdzie wymaga tego gestor sieci lub pozwolenie wodnoprawne. Komplet elementów studni od jednego dostawcy upraszcza montaż, bo wymiary się zgadzają, a deklaracje właściwości użytkowych są w jednym komplecie na odbiór.
Dobierzemy wpusty, kręgi i włazy do Twojego projektu
Przygotowujesz wycenę odwodnienia placu lub parkingu? Wyślij nam zestawienie z projektu, a odeślemy dobór elementów z deklaracjami właściwości użytkowych i terminem dostawy własnym transportem.
Jeśli nie masz jeszcze zestawienia, zadzwoń pod 77 466 84 51. Doradzimy na podstawie parametrów Twojego placu, zanim złożysz zamówienie.nie wyrównawcze i włazy. Jedno zamówienie, jedna dostawa.
Źródła
- PN-EN 124-1:2015-07, Polski Komitet Normalizacyjny – podstawa klasyfikacji zwieńczeń A15-F900 i miejsc zabudowy.
- PN-EN 752:2017-06, Polski Komitet Normalizacyjny – wymagania dla zewnętrznych systemów odwadniających i kanalizacyjnych.
- Rozporządzenie MGMiŻŚ z 12 lipca 2019 r. (Dz.U. 2019 poz. 1311) – dopuszczalne parametry wód opadowych odprowadzanych do wód i ziemi.
- Pozwolenie wodnoprawne – PGW Wody Polskie – kiedy odprowadzanie wód opadowych wymaga decyzji administracyjnej.
- Metodyka opracowania Polskiego Atlasu Natężeń Deszczów (PANDa), IMGW-PIB – aktualne dane o natężeniu deszczu miarodajnego dla Polski.
